گفتگو نیازمند گذر از دیوار بلند سوءتفاهمهای تاریخی است

به گزارش خبرگزاری مهر، حجت الاسلام سید محمد خاتمی رئیس مؤسسه بین المللی گفتگوی فرهنگها و تمدنها در بزرگداشت سی و پنجمین سالگرد ابتکار گفتگوی کلیسای سن گابریل وین گفت: این مراسم تجلیل از یک مؤسسه و یک فرد نیست، بلکه بزرگداشت یک اندیشه و یک راه است که گفتگو را وسیله مطمئن نزدیک شدن به حقیقت در اثر همکاری و همدلی صاحبان خرد و خیرخواهان می داند و به ویژه با توجه به نقش بنیادین دین در تاریخ و تمدن بشری به گفتگوی میان ادیان اهتمام ویژه دارد.

خاتمی با اشاره به تاریخچه ای از گفتگو، یادآور شد: گفتگو از زمان سقراط تا امروز، تاریخی پر فراز و نشیب داشته و آنچه تذکر به آن در این مجال لازم است اینکه تفاوت میان گفتگو و دیگر گونه های ارتباط کلامی، فکری و احساسی را در یابیم. زیرا خلط میان مفاهیم به ظاهر مشابه، ولی دارای تفاوتهای بنیادین نظیر گفتگو و مذاکره و مباحثه و نظایر آنهات باعث سوء تفاهم می شود.

وی با اشاره به اینکه مذاکره معمولاً در حوزه سیاست کاربرد دارد و هدف از آن کسب منفعت و دفع ضرر است، افزود: مباحثه عمدتاً در حوزه های علمی و دینی رخ می دهد و این دو با گفتگو متفاوت اند.

رئیس مؤسسه بین المللی گفتگوی فرهنگها و تمدنها تصریح کرد: گفتگو با هدف تفاهم و شناخت بهتر یکدیگر صورت می گیرد و روندی است که می تواند به همزبانی، همدلی و تلاش مشترک برای رسیدن به هدف مورد توافق بینجامد.

وی با تأکید بر اینکه دیالوگ، سیاسی نیست، گرچه آثار سیاسی بزرگ دارد، گفت: سیاست و بخصوص راههای اخلاقی کردن آن می تواند موضوع گفتگو باشد. چرا که فاصله گیری سیاست از اخلاق باعث خسارتهای بسیار زیادی برای بشریت شده که از جمله در دو جنگ ویرانگر جهانی، جنگهای منطقه ای، جنگ سرد و سرکوب و اشغال و بالاخره تروریسم آثار مخرب آن را دیده ایم.

خاتمی در مورد آثار عملی گفتگو و پاره ای راهکارها که می تواند در این امر مفید باشد، گفت: گفتگو گرچه به عنوان انسانی ترین فعالیت آدمی، حیطه ظهور وجود انسانی و دارای اصالت و خود یک هدف عالی است، اما بدون تردید می تواند و باید دارای آثار و نتایجی در زندگی و بهبود وضع بشر امروز باشد.

وی افزود: گفتگو را باید از نقطه ای آغاز کرد که طرفین در آن مشترک اند و نیز باید آن را متوجه فوری ترین و مبرم ترین مشکلات و مسائلی کرد که همه به آن معترفیم و از آن رنج می بریم.

خاتمی یادآور شد: از نگاهی دیگر جهان امروز از تبعیض، جنگ، اشغال، آوارگی، هراس از سلاحهای کشتار جمعی، اعمال معیارهای دوگانه و تروریسم رنج می برد. غیبت اخلاق بخصوص و نیز مهربانی و عدالت در عرصه سیاست و در روابط میان ملتها و کشورها از عوامل مهم پدید آمدن این وضعیت ناگوار است.

وی گفت: در دیدار اخیر خود با عالیجناب پاپ متذکر شدم که اگر نگوییم لبّ پیام پیامبران الهی، بخصوص اسلام و مسیحیت محبت و عدالت است، دست کم این دو، جایگاه بسیار برجسته ای در آموزشهای این دو دین بزرگ و سایر ادیان الهی دارند. آیا هنگام آن نرسیده که جهان اسلام و مسیحیت در ورای اختلافاتی که بعضاً سطحی و بعض دیگر ناشی از سوء تفاهمات تاریخی است، به روح آموزش ادیانمان که یگانه است رجوع کنیم و دست در دست هم برای مبارزه با عوامل نامهربانی و خشونت و بی عدالتی در عرصه جهانی قیام کنیم؟

رئیس مؤسسه بین المللی گفتگوی فرهنگها و تمدنها افزود: اگر مراد رسیدن به صلح بر پایه عدالت است، طبیعی است که اگر کمک دولتها و سازمانهای معتبر بین المللی که امکانات را در دست دارند نباشد، گذر از عالم مفاهیم به واقعیتهای زندگی دشوار است و با کمال تأسف هنوز مدار و محور سیاست در جهان ما زور و استیلاطلبی است و سازمانهای مهم بین المللی نیز یا در برابر ابزار و امکانات دولتها ناتوانند یا به هر دلیل ناچار به رعایت جانب قدرتمندان. برای رسیدن به این هدف مهم تلاش برای اصلاح ساختار و کارکرد سازمانهای بین المللی و بهره گیری بهتر از آنها امری لازم به نظر می رسد.

وی افزود: تلاش مشترک برای منزوی کردن افراط گرایان خشونتگر و سلطه طلب و سیاستهای زورمدار چه در هیئت دولتها و چه گروههای خشونت گرا در افکار عمومی مقدمه ای لازم برای کارآمد شدن گفتگو است و داشتن ابزار تبلیغات صحیح و دستگاههای اطلاع رسانی در این زمینه برای معتقدان به گفتگو لازم است.

خاتمی با تأکید بر اینکه صلح نیازمند جانهای صلح طلب است، یادآور شد: بنابراین داشتن برنامه صحیح تعلیم و تربیت برای ترویج فرهنگ صلح و مدارا و تربیت نسلهایی که بتوانند از دیوار بلند سوء تفاهمات تاریخی و تبلیغات جنگ افروزان و خشونتگران بگذرند نیز می تواند در دستور کار قرار گیرد.

رئیس مؤسسه بین المللی گفتگوی فرهنگها و تمدنها افزود: بدون تردید گفتگو میان ادیان بزرگ ابراهیمی با توجه به مایه و پایه مشترک آنها و هدفهای مشابهی که برای زندگی انسان و معنی بخشیدن به آن دارند می تواند راهگشا به سوی دنیایی باشد که به جای خشونت محبت، به جای سوء ظن تفاهم و به جای دلهره و نا امنی، امنیت و امید به آینده بهتر برای همه بشریت باشد .